odCzasu doCzasu

Kobiety i zegarki

Już kilka wieków temu bogate i wpływowe kobiety lubiły podwieszać sobie do ubrań czy naszyjników pięknie zdobione zegarki. Przełom przyszedł w momencie, gdy zegarki zagościły na ich nadgarstkach. Wtedy to jubilerzy ubrali kobiety w bransolety... i zegarki na bransoletach.

    Zegarki damskie, zegarki męskie. Jak to się dzieje, że w kolekcjach większości producentów są to zwykle zupełnie inne modele, i czym naprawdę różni się zegarek dla kobiety od tego dla mężczyzny ?
Patrząc na to zjawisko faktograficznie należy odnotować dwa znaczące stwierdzenia zamieszczone w przeszłości w prasie. Belgijski magazyn zegarkowy "Reuve Herlogere” jeszcze na początku poprzedniego wieku - w roku 1912 napisał: "Prosimy o wybaczenie Madame, ale prawda musi być powiedziane !. Dla Was praktyczność zegarka sprowadza się do żałosnej roli dekoracyjnego gadżetu”. W cztery lata później Magazyn Revue Internationale de l’Horlogerie ukuł powiedzenie: "precyzja jest mniej ważna, gdyż panie mniejszą wagę przywiązują do mierzenia czasu co do sekundy”. Mówiąc inaczej – nie warto robić dokładnych damskich zegarków, bo one i tak na nie nie patrzą. Dla odmiany ta sama gazeta zaznaczała, że istotna jest ilość brylantów znajdujących się na tarczy damskiego zegarka.
Abstrahując od spuścizny historycznej zastanówmy się jakie zegarki damskie oferują paniom ich producenci, lub przyjmując, że popyt kształtuje podaż – jakich zegarków poszukiwały w ostatnich latach i jakich szukają dziś kobiety.
Psychologia, estetyka i funkcjonalność
Odcinając się od stwierdzenia o "słodkiej idiotce” wyłaniającego się z powyżej podanych cytatów, muszę zauważyć jednak, że w psychice kobiet nie ma tak wielkiej fascynacji mechaniką i mikromechaniką czy elektromechaniką i elektroniką jak u statystycznego mężczyzny, a genialne wyjątki, jak zwykle będą tylko potwierdzały regułę podanej sugestii. Tak więc, kobiety zwykle mniejszą uwagę przywiązywały do zasady działania, dodatkowych (nie do końca potrzebnych) funkcji wskazań i dokładności chody zegarka, a większą do jego estetyki, efektownego wyglądu i dopasowania do pozostałej części stroju. Z drugiej strony panie wyżej cenią funkcjonalność niż unikatowość i konieczność specjalnej troski o czasomierz. Taka definicja była i jest "wodą na młyn” producentów i handlowców (zresztą nie tylko zegarkowych) którzy wykorzystując takie podejście, chcieliby przekonać panie, że na każdą okazję, do każdego rodzaju i każdego koloru stroju należy mieć inny zegarek. Trzeba także zauważyć, że szczególnie w momencie spopularyzowania i małej awaryjności mechanizmów elektronicznych zegarków, takie zabiegi były konieczne, by zapewnić producentom rynek zbytu. Ten kierunek na tyle się ugruntował, że zegarek na ręku kobiety stawał się coraz bardziej i tylko biżuterią. Z takim właśnie podejściem kobiet nawet osobiście spotkałem się kilka razy, gdy jako sprzedawca w salonie zegarkowym słyszałem stwierdzenie, że dany zegarek bardzo się podoba, choć nie do końca widać na nim "która jest godzina”. W efekcie, mimo tej  "znaczącej niedogodności” czasomierze były kupowane. Pewnym potwierdzeniem takiego przyjmowania zegarka damskiego, jest także sposób wykonania oznaczeń czasu na jego tarczy. W zegarkach dla pań (nie tylko małych) trudno jest znaleźć cyfrowe oznaczenie wszystkich godzin, a podziałka minutowa jest, z wyjątkiem klasycznych wzorów, praktycznie niespotykana. Jeśli w dalszym ciągu chcemy wracać do wspomnianego powyżej określenia "słodkiej idiotki” – rozumiejąc je, jako definicję kobiety, która czasomierz - przedmiot funkcjonalny, widzi tylko jako przedmiot ozdobny, to należy po pierwsze zauważyć, że drogę w kierunku zegarka jako biżuterii mężczyźni także obrali, tyle tylko, że... trochę później. Podsumowując można więc stwierdzić, że zegarek stał się zarówno damską jak i męską biżuterią.
Wielkość zegarka
W pierwszym impulsie każdy z nas stanowczo stwierdzi, że zegarek mały przeznaczony jest dla kobiet, a duży dla mężczyzn. O ile stwierdzenie to jest oczywiste i prawdziwe w pierwszej swej części dotyczącej zegarków małych, to zupełnie mija się z prawdą dla zegarków dużych. Panie noszą wprawdzie najmniejsze zegarki, ale noszą także te największe.
Potwierdzenia tej tezy można bez problemu poszukać w kolekcjach większości producentów, a jednoznacznym dowodem jest zwycięstwo kultowego zegarka męskiego firmy IWC z linii Portuguese (średnica koperty 40,9 mm)  w konkursie na zegarek damski zorganizowanego w czasie targów w Bazylei. Oczywiście istnieją pary zegarków z tej samej linii wzorniczej, mniejszy damski, większy męski, jednak są to zwykle zegarki klasyczne, które wobec małej zmienności tych modeli w historii i powszechności występowania nie są wizytówką żadnej z firm. To, że większość kobiet wybiera jednak zegarki mniejsze, lub takie dominują w ich kolekcjach możemy zrzucić na karb funkcjonalności, czy wręcz możliwości użytkowania czasomierza na zwykle drobniejszym, w stosunku do mężczyzny nadgarstku ręki.
Metale i materiały
Wśród zegarków prestiżowych, gdzie koperty zegarków wykonywane są tylko z metali szlachetnych, stali lub tytanu trudno jest mówić o wybranym przez kobiety metalu. Oczywiście, traktując zegarek jako element biżuterii, wybrany metal koperty (lub choćby jego kolor) powinien być zgodny w pozostałymi jej elementami. Jeśli czasomierz wyposażony jest w pasek, to tutaj już mogą poszaleć zarówno projektanci jak i użytkownicy. Kolory dowolne, wzory różnorakie a materiały zaskakujące, to najkrótsze podsumowanie możliwości. By sprostać wymogom swoich klientów, firmy produkujące czasomierze w niższych przedziałach cenowych, dzięki specjalnym konstrukcjom oferują nawet możliwość samodzielnej zmiany paska. 
Mimo, że w sposób dowolny możemy wyobrazić sobie tarczę zegarkową, a biorąc pod uwagę wariacje kolorystyczne dla pasków można byłoby założyć, że w barwach tarczy zegarkowej będzie podobnie, to okazuje się, że z wyjątkiem tarcz wykonanych z macicy perłowej i pojedynczych, szczególnych modeli zegarków tarcze czasomierzy są raczej jednobarwne i utrzymane w tradycyjnej kolorystyce. Tarcze wykonane z macicy perłowej wymagają szczególnego ujęcia, jako że masa perłowa od zawsze była traktowana jako materiał jubilerski i ozdobny. W przypadku tarcz zegarkowych kolory takich wyrobów zwykle utrzymane są w odcieniach jasnych (białych, błękitnych i różowych).
Dekoracje.
Dekorowanie – inkrustowanie przedmiotów kamieniami szlachetnymi jest tak stare, jak historia ludzkości. Nic więc dziwnego, że tego rodzaju ozdoby są formą zupełnie naturalną dla zegarków i zegarmistrzostwa. Należy pamiętać także, że w mechanizmach zegarków znajdują się kamienie, które w początkach ich stosowania oprawiane (mocowane) były taką samą jubilerską techniką. Od zawsze, te najznamienitsze dekoracje wykonywane były z diamentów, ale wykorzystywane były także inne kamienie szlachetne (szafir, rubin) jak i nieszlachetne (kryształ górski) lub syntetyczne (kryształy Swarovskiego). Dodatkowo w momencie opanowania techniki uzyskiwania kolorowych diamentów, oraz umiejętności taniego szlifowania małych kryształów i oprawiania ich w stalowych kopertach tego typu dekoracje, właśnie z diamentów zdominowały inkrustacje w wyższej i najwyższej „półce” producentów zegarków. Jeszcze przedtem, w momencie zastąpienia porcelanowej tarczy zegarka tarczą malowaną, kamienie szlachetne pojawiły się także na tarczach zegarków, jako elementy podziałki, czy dodatkowe dekoracje.
Doskonałym przykładem wyrobu dekorowanego kamieniami szlachetnymi i to w róznej kolorystyce jest model zegarka Divina Etole de Mar, firmy Maurice Lacroix, gdzie kamienie szlachetne układające się we wzór rozgwiazdy z tarczy zegarka wychodzą na kopertę, i dalej przechodzą także na stronę dekla zegarka. Jak podaje producent, ta ukryta część dekoracji jest „przeznaczona tylko i wyłącznie dla właścicielki czasomierza”.
Swego rodzaju „strzałem w dziesiątkę” tej tendencji, był wprowadzony w roku 1976 model Happy Diamonds firmy Chopard. W zegarku Chopard’a nie dość, że brylanty przemieszczały się swobodnie pomiędzy dwoma szafirowymi szkiełkami koperty, to jeszcze bardzo chętnie obracały się wokół swej osi wykonując swego rodzaju "radosny taniec”. Rozszerzeniem, potwierdzającym sukces tej koncepcji, były wprowadzone klika lat później modele Happy Sport, gdzie brylanty przemieszczają się ponad tarczą zegarka.
Najbardziej popularnym sposobem dekoracji koperty zegarka jest inkrustacja ramki otaczającej szkło zegarka i pozostałej części koperty. Wyjątkowym połączeniem tych dwóch rozwiązań jest zegarek Perrelet "Big Moon Phase”, gdzie diamenty są rozrzucone nieregularnie na pierścieniu, pozostałej części koperty i tarczy zegarka, tworzą wraz ze wskaźnikiem księżyca swego rodzaju sklepienie niebieskie. (zdjęcie)
Stosowaną często w początkach zegarmistrzostwa technikę emalierstwa dziś można znaleźć  tylko w wyjątkowych modelach zegarków i tylko niektórych firm.
Mechanizm
Jako, że zgodnie z początkową opinią, panie nie przywiązują wagi do dokładności zegarka, to większość z nich używa dziś ... najdokładniejszych zegarków, czyli zegarków elektronicznych. Pewnie nie jest to efekt pogoni za dokładnością, tylko wynik zmian technologicznych i wybór pod kątem funkcjonalność przedmiotu, ale tak jest prawda. Rewolucja spowodowana upowszechnieniem zegarków elektronicznych w latach siedemdziesiątych poprzedniego wieku, i ostatnia "kontrrewolucja” (jeśli operować określeniami historycznymi) męskich zegarków mechanicznych zmieniły diametralnie rynek zegarków.
Mechanizm elektroniczny ma wszelkie przewagi techniczne i użytkowe w stosunku do mechanizmu mechanicznego, niezależnie od sposobu wykonania tego drugiego. Zastosowanie dowolnej funkcji dodatkowej w zegarku elektronicznym jest prymitywnie proste w stosunku do takiej samej komplikacji w zegarku mechanicznym, jeśli funkcję tę można na drodze mechanicznej zrealizować. Dokładność poprawnie wykonanego "elektronika” o rzędy przewyższa dokładność najlepiej wykonanego "mechanika”. Jeśli rozpatrujemy funkcjonalność, odporność na wszelkiego rodzaju zakłócenia i koszty serwisowania, to podobnie jak powyżej wszystkie przewagi są po stronie zegarków elektronicznych.
Dlaczego kobiety wybierają zwykle zegarki elektroniczne, a mężczyźni mechaniczne ?
Jako, że w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych poprzedniego wieku zarówno kobiety, jak i mężczyźni używali powszechnie zegarków elektronicznych, należy więc zadać raczej pytanie dlaczego mężczyźni wrócili do mechaników ?
Zegarek elektroniczny objawił się jako wytwór najnowocześniejszej technologii i... okazał się precyzyjnym bezdusznym urządzeniem. Do tego urządzeniem którym nie można się wyróżniać, bo każdy może mieć identyczny. To tak, jak perfekcyjny wydruk z komputerowej drukarki. Perfekcyjny - ale każdy może go mieć. Zegarek mechaniczny, ze względu na wkład pracy jest swego rodzaju arcydziełem mikromechaniki i jest związany z konkretnymi ludźmi go projektującymi, wytwarzającymi, montującymi. Niezależnie od takiego aspektu, należy pamiętać o dwóch zupełnie innych. Popularyzacja elektroniki spowodowała, że dokładny czasomierz zaczął towarzyszyć nam na każdym kroku (telefon, radio, kuchenka, samochód) , a w psychice społeczeństw następowała zmiana z "pro postępowego” na konserwatywny. To nie przypadek, że w tym samym czasie odrodziły się lampy naftowe i jazda na rowerze.
Kobiety nie wybrały zmiany na mechanizmy mechaniczne, bo elektroniczne wyroby damskie, ze względu na dodatkowe dekoracje pozwalały się wyróżniać ich właścicielkom, a mechanizmy mechaniczne znacząco obniżały funkcjonalność przedmiotu i mocno powiększały gabaryty wyrobu.
Jako, że aspekt powszechności wskaźników czasu dotyczy obojga płci, to także dla obojga czasomierz przeobraził się zdecydowanie w element biżuterii i wyrób podkreślający prestiż i pozycję właściciela.
Dziś, wobec mody na męskie zegarki duże i bardzo duże i przeniesienie tego trendu także dla zegarków damskich, jak i ze względu na swego rodzaju wypełnienie popytu na nowe modele damskich zegarków, oraz coraz większe możliwości wykonania zegarków biżuteryjnych przez popularnych producentów, większe uznanie pań zyskują zegarki mechaniczne. Moim skromnym zdaniem takie właśnie zegarki, w grupie produktów luksusowych, będą motorem napędowym sprzedaży i promocji w najbliższym czasie. Do tego, podobnie jak zegarki męskie ich wartość wzrastać będzie proporcjonalnie do unikatowości rozwiązania mechanizmu oraz ilości dodatkowych jego funkcji, i oczywiście niezależnie od królujących dziś - wartości wynikającej z prestiżu producenta, i dekoracji dodatkowych zegarka.
Władek Meller